คำนวณจุดคุ้มทุนขุดบิทคอยน์ด้วยไฟโซลาร์ ต้องดูตัวแปรอะไรบ้าง

หลายคนที่สนใจทำเหมืองขุดบิทคอยน์ด้วยไฟจากโซลาร์ มักเริ่มต้นด้วยคำถามเดียวกันว่า "ลงทุนไปแล้วจะคุ้มทุนตอนไหน" แต่พอลองหาคำตอบจริงจังกลับพบว่าไม่มีสูตรสำเร็จที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะจุดคุ้มทุนของแต่ละระบบขึ้นอยู่กับตัวแปรหลายอย่างที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทั้งปัจจัยด้านพลังงาน ปัจจัยด้านเครื่องขุด และปัจจัยในโลกคริปโตเองที่ไม่มีใครควบคุมได้ บทความนี้จะพาไปดูว่าก่อนจะกดเครื่องคิดเลขคำนวณจุดคุ้มทุน เราต้องรู้จักตัวแปรอะไรบ้าง

จุดคุ้มทุนคืออะไร เข้าใจง่าย ๆ ก่อนเริ่มคำนวณ

จุดคุ้มทุน (breakeven point) หมายถึงช่วงเวลาที่ มูลค่ารวมที่ได้จากการขุด เท่ากับเงินที่ลงทุนไปทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นค่าแผงโซลาร์ ค่าอินเวอร์เตอร์ (อุปกรณ์แปลงไฟจากกระแสตรงเป็นกระแสสลับ) ค่าเครื่องขุด และค่าติดตั้งระบบไฟ พอรวมมูลค่าผลตอบแทนแล้วเท่ากับต้นทุน ก็ถือว่าถึงจุดคุ้มทุน หลังจากนั้นถึงจะเริ่มเข้าสู่ช่วงที่เรียกว่ากำไรในทางทฤษฎี

แต่ประเด็นคือ ทั้งสองฝั่งของสมการนี้ไม่ใช่ตัวเลขคงที่ ต้นทุนบางส่วนอาจเกิดขึ้นซ้ำ เช่น ค่าบำรุงรักษา ส่วนรายได้จากการขุดก็ผันผวนตามหลายปัจจัยที่จะพูดถึงต่อไป

ต้นทุนเริ่มต้น ต้องนับให้ครบ ไม่ใช่แค่ค่าแผงกับเครื่องขุด

คนจำนวนมากคำนวณจุดคุ้มทุนผิดเพราะนับต้นทุนไม่ครบ สิ่งที่ควรรวมเข้าไปในการคำนวณมีอย่างน้อย

• ค่าแผงโซลาร์และโครงสร้างยึดแผง
• ค่าอินเวอร์เตอร์และอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้า เช่น เบรกเกอร์ สายไฟขนาดเหมาะสม
• ค่าเครื่องขุด (ASIC หรือการ์ดจอ) รวมค่าขนส่งและภาษีถ้ามี
• ค่าติดตั้งระบบระบายความร้อนหรือพัดลมสำหรับห้องวางเครื่องขุด
• ค่าแรงช่างติดตั้งและเดินระบบไฟ

ตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนแปลงตามยี่ห้อ ขนาดระบบ และช่วงเวลาที่ซื้อ จึงควรเช็กราคาจริงกับผู้ติดตั้งก่อนตัดสินใจเสมอ ไม่ควรใช้ตัวเลขจากบทความหรือกระทู้เก่ามาคำนวณตรง ๆ

ปัจจัยฝั่งพลังงาน แสงแดดไม่ได้คงที่ตลอดปี

ระบบโซลาร์ผลิตไฟตามแสงแดดที่ได้รับจริง ไม่ใช่ตามสเปกบนป้ายแผง ตัวแปรที่กระทบปริมาณไฟที่ผลิตได้ในแต่ละวันมีทั้ง

• จำนวนชั่วโมงแดดในแต่ละพื้นที่และแต่ละฤดู
• มุมเอียงและทิศทางการติดตั้งแผง
• เงาบังจากต้นไม้หรืออาคารข้างเคียง
• ฝุ่นสะสมบนแผงที่ทำให้ประสิทธิภาพลดลง

ถ้าเครื่องขุดต้องการไฟต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง แต่โซลาร์ผลิตไฟได้เฉพาะตอนกลางวัน ก็ต้องคิดเพิ่มว่าจะใช้แบตเตอรี่สำรองไฟ หรือยอมให้เครื่องขุดทำงานเฉพาะช่วงที่มีแดดเพียงพอ ซึ่งแต่ละแนวทางมีต้นทุนและผลต่อจุดคุ้มทุนต่างกัน

ปัจจัยฝั่งการขุด สิ่งที่ควบคุมไม่ได้แต่ต้องเข้าใจ

ฝั่งรายได้จากการขุดมีตัวแปรที่ซับซ้อนกว่าฝั่งพลังงาน เพราะเกี่ยวข้องกับกลไกของเครือข่ายบิทคอยน์โดยตรง ได้แก่

• ค่าความยาก (difficulty) คือค่าที่บ่งบอกว่าการขุดหาคำตอบในแต่ละบล็อกยากแค่ไหน ค่านี้ปรับตัวเองตามจำนวนผู้ขุดทั้งเครือข่ายทั่วโลก ยิ่งมีคนขุดเยอะ ค่าความยากยิ่งสูงขึ้น ทำให้เครื่องของเราได้ผลตอบแทนต่อหน่วยพลังงานลดลงเรื่อย ๆ ตามเวลา
• ประสิทธิภาพของเครื่องขุด วัดจากค่า hashrate (ความเร็วในการประมวลผล) เทียบกับพลังงานที่ใช้ เครื่องรุ่นใหม่มักประหยัดไฟกว่าต่อหน่วยความเร็ว
• ความเสถียรของระบบ หากไฟตกหรือเครื่องหยุดทำงานบ่อย ก็เสียโอกาสในการขุดไปด้วย

ส่วนเรื่องมูลค่าของบิทคอยน์ในตลาด เป็นปัจจัยที่ผันผวนสูงและไม่มีใครสามารถคาดการณ์ได้แม่นยำ บทความนี้จึงขอพูดแค่ว่ามันเป็นตัวแปรหนึ่งที่มีผลต่อจุดคุ้มทุนโดยตรง ไม่ขอยกตัวเลขหรือทำนายทิศทางราคาใด ๆ ทั้งสิ้น

ค่าใช้จ่ายแฝงที่มักถูกมองข้าม

นอกจากต้นทุนเริ่มต้นแล้ว ยังมีค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นระหว่างทางซึ่งกระทบจุดคุ้มทุนโดยตรง เช่น

• การเสื่อมสภาพของแผงโซลาร์ตามอายุการใช้งาน ทำให้ผลิตไฟได้น้อยลงทีละนิดทุกปี
• ค่าซ่อมบำรุงเครื่องขุด เช่น เปลี่ยนพัดลมระบายความร้อน หรือทำความสะอาดฝุ่น
• ค่าไฟฟ้าส่วนที่เครื่องขุดดึงเกินกว่าที่โซลาร์ผลิตได้ ในกรณีที่ต้องใช้ไฟจากการไฟฟ้าเสริม
• อายุการใช้งานของเครื่องขุดเอง ซึ่งอาจต้องเปลี่ยนเครื่องใหม่ก่อนถึงจุดคุ้มทุนของเครื่องเดิมด้วยซ้ำ หากเทคโนโลยีเปลี่ยนเร็ว

การคำนวณจุดคุ้มทุนที่ดีจึงไม่ควรมองแค่ "ลงทุนเท่าไหร่ คืนทุนกี่เดือน" แบบง่าย ๆ แต่ควรใส่ค่าใช้จ่ายแฝงเหล่านี้เข้าไปในสมการด้วย

ตัวอย่างสมมติ เพื่อให้เห็นวิธีคิด ไม่ใช่ตัวเลขจริง

สมมติว่ามีการลงทุนระบบโซลาร์และเครื่องขุดรวมกันเป็นตัวเลข A บาท ระบบผลิตไฟได้เฉลี่ยวันละ B หน่วย และเครื่องขุดใช้ไฟคิดเป็นมูลค่า C บาทต่อวันหากต้องซื้อจากการไฟฟ้า ส่วนรายได้จากการขุดในแต่ละวันจะเป็นเท่าไหร่นั้นขึ้นอยู่กับค่าความยากและมูลค่าบิทคอยน์ ณ ขณะนั้น ซึ่งเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา การคำนวณจุดคุ้มทุนจึงควรทำเป็นช่วงประมาณการ ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว และควรทบทวนสมมติฐานใหม่เป็นระยะ เพราะตัวแปรทั้งสองฝั่งไม่หยุดนิ่ง

หากต้องการเห็นแนวทางการคำนวณที่ละเอียดขึ้นตามลักษณะบ้านหรือโรงงานของแต่ละคน สามารถอ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ บล็อกของเรา ซึ่งรวบรวมเรื่องการคำนวณขนาดระบบและปัจจัยด้านพลังงานไว้หลายมุม

คำถามพบบ่อย

1. ใช้ไฟจากโซลาร์ขุดบิทคอยน์ การันตีว่าคุ้มทุนแน่นอนไหม
ไม่มีใครการันตีได้ เพราะรายได้จากการขุดผันผวนตามค่าความยากและมูลค่าบิทคอยน์ในตลาด ซึ่งเป็นปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือวางแผนต้นทุนให้รัดกุมและเข้าใจตัวแปรทั้งหมดก่อนตัดสินใจ

2. ต้องมีแบตเตอรี่สำรองไฟหรือไม่ ถ้าอยากขุดต่อเนื่องตอนกลางคืน
ขึ้นอยู่กับเป้าหมายการใช้งาน หากต้องการให้เครื่องขุดทำงานตลอด 24 ชั่วโมงก็ต้องมีระบบกักเก็บพลังงานหรือไฟสำรองจากการไฟฟ้าเสริม ซึ่งจะเพิ่มต้นทุนเริ่มต้นและกระทบจุดคุ้มทุนโดยตรง ควรปรึกษาผู้ติดตั้งที่มีความรู้เพื่อออกแบบระบบให้เหมาะกับงบประมาณ

3. ติดตั้งระบบไฟสำหรับเครื่องขุดเอง ได้ไหมเพื่อประหยัดค่าแรง
ไม่แนะนำ เพราะงานเดินระบบไฟฟ้าสำหรับเครื่องขุดและโซลาร์เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยสูง ควรให้ช่างไฟที่มีความรู้และประสบการณ์เฉพาะทางเป็นผู้ดำเนินการเสมอ เพื่อป้องกันความเสียหายต่อทั้งอุปกรณ์และชีวิต

สรุปแล้ว การคำนวณจุดคุ้มทุนของการขุดบิทคอยน์ด้วยไฟจากโซลาร์ไม่ใช่แค่หารต้นทุนด้วยรายได้ต่อวัน แต่ต้องมองทั้งตัวแปรด้านพลังงาน ด้านเครื่องขุด และค่าใช้จ่ายแฝงที่เกิดขึ้นระหว่างทาง หากยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มต้นวางระบบแบบไหนให้เหมาะกับพื้นที่และงบประมาณของตัวเอง ทีมงาน Solar Farm Mining ยินดีให้คำปรึกษาเพื่อช่วยวางแผนร่วมกัน

ภาพ: Vladimir Srajber / Pexels