ทำไมราคาแผงโซลาร์เซลล์ทั่วโลกถูกลงต่อเนื่อง และส่งผลกับคนติดตั้งอย่างไร

หลายคนที่กำลังคิดจะติดโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้านหรือโรงงาน คงเคยได้ยินข่าวทำนองว่า ราคาแผงโซลาร์ทั่วโลกถูกลงเรื่อย ๆ แล้วก็เกิดคำถามตามมาว่า ถ้าถูกลงแบบนี้ ควรรอให้ถูกกว่านี้อีกไหม หรือถ้าติดตอนนี้จะคุ้มหรือเปล่า บางคนถึงกับเลื่อนแผนติดตั้งออกไปเรื่อย ๆ เพราะเชื่อว่าปีหน้าราคาจะถูกลงอีกแน่นอน บทความนี้จะพาไปดูว่าทำไมราคาแผงถึงลดลงจริง ๆ และที่สำคัญกว่านั้นคือ ราคาแผงที่ถูกลงส่งผลต่อ ค่าใช้จ่ายรวมในการติดตั้ง ที่คุณต้องจ่ายจริงมากน้อยแค่ไหน

ราคาแผงโซลาร์โลกถูกลงต่อเนื่องเพราะอะไร

ปัจจัยหลักที่ทำให้ราคาแผงโซลาร์ในตลาดโลกปรับลดลงต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มาจากหลายด้านประกอบกัน ไม่ใช่เรื่องใดเรื่องหนึ่งเรื่องเดียว

• กำลังการผลิตในตลาดโลกเพิ่มขึ้นมาก โรงงานผลิตแผงโซลาร์ โดยเฉพาะในประเทศจีน ขยายกำลังการผลิตอย่างรวดเร็วในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เมื่อมีผู้ผลิตจำนวนมากแข่งขันกัน ราคาก็ถูกกดลงตามกลไกตลาด
• เทคโนโลยีการผลิตพัฒนาขึ้น กระบวนการผลิตเซลล์แสงอาทิตย์มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ใช้วัตถุดิบต่อหน่วยพลังงานน้อยลง ทำให้ต้นทุนการผลิตต่อวัตต์ลดลง
• ราคาวัตถุดิบบางช่วงผันผวนลง เช่น ราคาซิลิคอนที่เคยพุ่งสูงในบางปีแล้วค่อย ๆ ปรับตัวลง ก็มีผลต่อต้นทุนแผงโดยตรง
• การแข่งขันด้านราคาที่รุนแรง เมื่อผู้ผลิตหลายรายแย่งส่วนแบ่งตลาดเดียวกัน การตัดราคาเพื่อรักษายอดขายจึงเกิดขึ้นบ่อยครั้ง

ปัจจัยเหล่านี้เป็นแนวโน้มระดับโลกที่เกิดขึ้นจริง แต่ความเร็วและทิศทางในอนาคตอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์เศรษฐกิจ นโยบายการค้าของแต่ละประเทศ และต้นทุนพลังงานในการผลิต ซึ่งเป็นเรื่องที่คาดเดาแม่นยำล่วงหน้าได้ยาก

แผงถูกลง แต่ทำไมค่าติดตั้งโดยรวมไม่ได้ลดในอัตราเดียวกัน

นี่คือจุดที่เจ้าของบ้านและโรงงานมักเข้าใจผิด เพราะคิดว่าแผงถูกลงเท่าไหร่ ค่าติดตั้งทั้งระบบก็ควรถูกลงตามสัดส่วนเดียวกัน แต่ในความเป็นจริง ราคาแผงเป็นเพียงส่วนหนึ่งของต้นทุนทั้งหมด ไม่ใช่ทั้งหมด

ระบบโซลาร์เซลล์หนึ่งชุดประกอบด้วยหลายส่วน เช่น

• แผงโซลาร์เซลล์ (Solar Panel)
• อินเวอร์เตอร์ (Inverter) อุปกรณ์แปลงไฟฟ้ากระแสตรงจากแผงให้เป็นไฟฟ้ากระแสสลับที่ใช้ในบ้าน
• โครงสร้างยึดแผงและอุปกรณ์ติดตั้ง
• สายไฟ อุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้า และตู้ควบคุม
• ค่าแรงช่างติดตั้งและค่าออกแบบระบบ

ส่วนที่ไม่ใช่ตัวแผง เรียกรวม ๆ กันว่า BOS (Balance of System) ซึ่งต้นทุนเหล่านี้ไม่ได้ลดลงในอัตราเดียวกับแผง บางส่วนอย่างค่าแรงช่างหรือค่าขนส่งในประเทศ อาจไม่ได้ลดลงเลยหรือลดลงน้อยมาก ดังนั้นแม้แผงจะถูกลงต่อเนื่อง ค่าติดตั้งทั้งระบบที่ผู้บริโภคต้องจ่ายจริงจึงไม่ได้ลดลงในสัดส่วนเดียวกัน

ผลกับคนที่กำลังตัดสินใจติดตั้งโซลาร์บนบ้านหรือโรงงาน

คำถามที่พบบ่อยคือ "ควรรอให้แผงถูกกว่านี้ไหม" คำตอบคือต้องชั่งน้ำหนักระหว่างสองเรื่อง

ฝั่งหนึ่งคือ ถ้ารอ อาจได้แผงที่ถูกลงอีกเล็กน้อยในอนาคต แต่ในระหว่างที่รอ คุณก็ยังต้องจ่ายค่าไฟเต็มราคาต่อไปทุกเดือน ซึ่งเป็นต้นทุนค่าเสียโอกาสที่มองข้ามไม่ได้ อีกฝั่งหนึ่งคือ ถ้าติดตั้งตอนนี้ คุณเริ่มประหยัดค่าไฟได้ทันที และราคาระบบโดยรวมในปัจจุบันก็อยู่ในระดับที่หลายคนตัดสินใจติดตั้งแล้วคุ้มค่าในระยะยาวอยู่แล้ว

สิ่งที่ควรทำมากกว่าการเดาว่าราคาจะลงอีกเท่าไหร่ คือ ตรวจสอบราคาจริงจากผู้ติดตั้งที่น่าเชื่อถือในช่วงเวลาที่คุณจะตัดสินใจ และเปรียบเทียบกับค่าไฟที่คุณจ่ายอยู่ในปัจจุบัน แทนที่จะรอเฉย ๆ โดยไม่มีกรอบเวลาชัดเจน

ผลกับคนที่สนใจทำเหมืองขุดบิทคอยน์ด้วยพลังงานแสงอาทิตย์

สำหรับคนที่มองเรื่องการขุดบิทคอยน์ด้วยไฟโซลาร์ ราคาแผงที่ถูกลงมีผลทางอ้อมที่น่าสนใจ เพราะต้นทุนในการสร้างระบบผลิตไฟฟ้าเพื่อป้อนเครื่องขุดลดลง นั่นหมายความว่า ต้นทุนค่าไฟต่อหน่วยที่ใช้ขุดอาจถูกลงในระยะยาว เมื่อเทียบกับการซื้อไฟจากสายส่งปกติ

อย่างไรก็ตาม ต้องย้ำว่าการขุดบิทคอยน์ด้วยไฟถูกไม่ได้การันตีว่าจะมีกำไรเสมอไป เพราะรายได้จากการขุดขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ค่าความยากในการขุด (Difficulty) ที่ปรับเปลี่ยนทุกช่วงเวลา ราคาตลาดของบิทคอยน์ที่ผันผวน และประสิทธิภาพของเครื่องขุดที่ใช้ ราคาแผงที่ถูกลงเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งด้านต้นทุนพลังงานเท่านั้น ไม่ใช่ปัจจัยชี้ขาดผลตอบแทนทั้งหมด

ใครที่กำลังคำนวณความคุ้มค่า แนะนำให้ศึกษาตัวแปรอื่น ๆ ประกอบด้วยเสมอ ไม่ใช่ดูแค่ราคาแผงอย่างเดียว

ข้อควรระวังเมื่อแผงถูกลง อย่ามองแค่ตัวเลขหน้าป้าย

เมื่อราคาแผงถูกลง สิ่งที่ผู้บริโภคต้องระวังเพิ่มขึ้นคือเรื่องคุณภาพและความน่าเชื่อถือของผู้ผลิต เพราะตลาดที่แข่งขันด้านราคารุนแรง บางครั้งผู้ผลิตบางรายอาจลดต้นทุนด้วยวิธีที่กระทบต่อคุณภาพหรือความทนทานในระยะยาว สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนตัดสินใจซื้อ ได้แก่

• ระยะเวลาและเงื่อนไขการรับประกันสินค้า
• ความมั่นคงของแบรนด์ผู้ผลิต ว่ามีประวัติการดำเนินธุรกิจมานานแค่ไหน
• มาตรฐานการทดสอบคุณภาพที่แผงได้รับ
• บริการหลังการขายในประเทศไทย เผื่อเกิดปัญหาในอนาคต

แผงราคาถูกไม่ได้แปลว่าไม่ดีเสมอไป แต่ก็ไม่ควรเลือกจากราคาต่ำสุดเพียงอย่างเดียวโดยไม่เช็กเรื่องอื่นประกอบ และที่สำคัญคือ งานเดินสายไฟฟ้าและเชื่อมต่อระบบโซลาร์เข้ากับระบบไฟบ้านหรือโรงงาน ควรให้ช่างที่มีความรู้และประสบการณ์เฉพาะทางเป็นผู้ดำเนินการเสมอ ไม่ควรต่อระบบไฟด้วยตัวเองเพราะมีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยสูง

คำถามพบบ่อย

ถาม: ราคาแผงโซลาร์จะถูกลงไปเรื่อย ๆ ไม่มีที่สิ้นสุดใช่ไหม
ตอบ: ไม่แน่นอน ราคาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ต้นทุนวัตถุดิบ นโยบายการค้าระหว่างประเทศ และความต้องการในตลาดโลก ซึ่งอาจเปลี่ยนทิศทางได้ในอนาคต ไม่ควรยึดแนวโน้มเดิมเป็นตัวตัดสินใจเพียงอย่างเดียว

ถาม: ถ้าแผงถูกลง ควรรอติดตั้งปีหน้าหรือไม่
ตอบ: ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ค่าไฟของแต่ละคน การรอก็มีต้นทุนแอบแฝงคือค่าไฟที่ต้องจ่ายต่อไปทุกเดือน แนะนำให้เช็กราคาจริงในช่วงที่จะตัดสินใจ แล้วเปรียบเทียบกับค่าไฟปัจจุบันของตัวเองมากกว่าการรอโดยไม่มีกรอบเวลา

ถาม: แผงราคาถูกกับแผงราคาแพง ต่างกันตรงไหนบ้าง
ตอบ: อาจต่างกันที่ประสิทธิภาพการแปลงพลังงาน ความทนทานต่อสภาพอากาศ ระยะเวลารับประกัน และความน่าเชื่อถือของแบรนด์ ควรศึกษาข้อมูลเหล่านี้ประกอบ ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขราคาต่อวัตต์อย่างเดียว

สรุปแล้ว ราคาแผงโซลาร์โลกที่ถูกลงต่อเนื่องเป็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นจริงจากหลายปัจจัยประกอบกัน แต่สิ่งที่ผู้บริโภคต้องจำไว้คือ ค่าติดตั้งทั้งระบบไม่ได้ลดลงในอัตราเดียวกับราคาแผง เพราะยังมีต้นทุนอื่นอย่างอินเวอร์เตอร์ โครงสร้าง และค่าแรงช่างเข้ามาเกี่ยวข้อง การตัดสินใจติดตั้งจึงควรดูจากราคาจริงในช่วงเวลานั้น ๆ ควบคู่กับค่าไฟที่ตัวเองจ่ายอยู่ มากกว่าการรอเพื่อหวังราคาที่ถูกลงในอนาคตแบบไม่มีกำหนด หากสนใจศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการติดตั้งและการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ สามารถอ่านบทความอื่น ๆ ได้ที่ บล็อกของเรา

หากกำลังพิจารณาติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์สำหรับบ้าน โรงงาน หรือต่อยอดไปสู่การขุดบิทคอยน์ด้วยพลังงานสะอาด ทีมงาน Solar Farm Mining ยินดีให้คำปรึกษาเพื่อประเมินความเหมาะสมตามการใช้งานจริงของคุณ

ภาพ: U.S. Department of Energy / Pexels